ଚିନି ଦର ବୃଦ୍ଧି

ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ,୨୩ା୮: ଚା’ କପ୍‌ରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ପର୍ବପର୍ବାଣିର ମିଠା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଚିନି ପ୍ରତ୍ୟେକ ଘରର ଦୈନନ୍ଦିନ ଆବଶ୍ୟକତାର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଅଂଶ। ଏହି ସମୟରେ ଦେଶରେ ଚିନି ଦର ବୃଦ୍ଧି ପାଇବା ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ଚିନ୍ତା ବଢ଼ାଇ ଦେଇଛି। ଚିନି ଦର ହଠାତ୍ ବଢ଼ିବା ଦ୍ୱାରା ଏହାର ସିଧାସଳଖ ପ୍ରଭାବ ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ପକେଟ୍ ଉପରେ ପଡ଼ୁଛି। କେତେକ ସହରରେ ଚିନିର ଖୁଚୁରା ମୂଲ୍ୟ କିଲୋଗ୍ରାମ ପ୍ରତି ୬୫ ଟଙ୍କା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଞ୍ଚିଗଲାଣି। ଗତ ଗୋଟିଏ ମାସ ମଧ୍ୟରେ ହାରାହାରି ଖୁଚୁରା ମୂଲ୍ୟ ମଧ୍ୟ କିଲୋଗ୍ରାମ ପ୍ରତି ୪୮.୧୮ ଟଙ୍କାରୁ ବୃଦ୍ଧି ପାଇ ୬୫ ଟଙ୍କାରେ ପହଞ୍ଚିଛି।
ଏଭଳି ପରିସ୍ଥିତିରେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠୁଛି ଯେ ପ୍ରକୃତରେ ଚିନିର ଦର କିଏ ସ୍ଥିର କରେ? କୃଷକ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ଆଖୁର ମୂଲ୍ୟ ସ୍ଥିର କରନ୍ତି ନା ସରକାର ଏହାର ନିଷ୍ପତ୍ତି ନିଅନ୍ତି? ଆସନ୍ତୁ ଜାଣିବା ଭାରତରେ ଚିନିର ଦର କିଏ ସ୍ଥିର କରେ ଏବଂ ଏଥିରେ ସରକାର କିମ୍ବା କୃଷକଙ୍କର କେତେ ଭୂମିକା ରହିଛି।
ଚିନି ଦର କେତେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି?
କେତେକ ସହରରେ ଚିନିର ଖୁଚୁରା ମୂଲ୍ୟ କିଲୋଗ୍ରାମ ପ୍ରତି ୬୫ ଟଙ୍କା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଞ୍ଚିଗଲାଣି। ପ୍ରାୟ ଦେଢ଼ ମାସ ପୂର୍ବରୁ ପାଇକାରୀ ବଜାରରେ ଚିନି କିଲୋଗ୍ରାମ ପ୍ରତି ୪୨ ରୁ ୪୫ ଟଙ୍କାରେ ମିଳୁଥିବା ବେଳେ, ଏବେ ଏହାର ଦର ପ୍ରାୟ ୬୨ ଟଙ୍କା ହୋଇଯାଇଛି। ଚିନି ଦର ବୃଦ୍ଧି ହେବା ଦ୍ୱାରା ଘରୋଇ ବଜେଟ୍ ସହିତ ଚା’ ଦୋକାନ, ମିଠା ଏବଂ ଖାଦ୍ୟ ବ୍ୟବସାୟ ଉପରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଭାବ ପଡ଼ୁଛି। ବ୍ୟବସାୟୀଙ୍କ କହିବାନୁସାରେ, ଚାହିଦା ବୃଦ୍ଧି ଏବଂ ଯୋଗାଣ (ସପ୍ଲାଇ) କମ୍ ହେବା ଯୋଗୁଁ ଦର ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି। ସେହିପରି ଇଥାନଲ୍ ନୀତିକୁ ନେଇ ମଧ୍ୟ ଚର୍ଚ୍ଚା ଚାଲିଛି। ବୃଦ୍ଧି ପାଉଥିବା ମହଙ୍ଗା ଦରକୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖି ସରକାର ମୂଲ୍ୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ପାଇଁ ୧୦ ଲକ୍ଷ ଟନ୍ କଞ୍ଚା ଚିନିର ଶୁଳ୍କ-ମୁକ୍ତ (duty-free) ଆମଦାନୀକୁ ମଞ୍ଜୁରୀ ଦେଇଛନ୍ତି ଏବଂ ବଡ଼ କ୍ରେତାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଷ୍ଟକ୍ ସୀମା (stock limit) ମଧ୍ୟ ଲାଗୁ କରିଛନ୍ତି।
ଭାରତରେ ଚିନିର ଦର କିଏ ସ୍ଥିର କରେ?
କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକ ସାମଗ୍ରୀ ଆଇନ, ୧୯୫୫ ଅଧୀନରେ ଚିନି କ୍ଷେତ୍ରକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରନ୍ତି। ଏଥିପାଇଁ ଚିନି ଉତ୍ପାଦନ, ବିକ୍ରି, ଷ୍ଟକ୍, ଆମଦାନୀ ଏବଂ ରପ୍ତାନି ଉପରେ ନଜର ରଖାଯାଏ। ଘରୋଇ ବଜାରରେ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ଚିନି ଉପଲବ୍ଧ କରାଇବା ଏବଂ ଦର ସ୍ଥିର ରଖିବା ପାଇଁ ସରକାର ବିଭିନ୍ନ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇପାରିବେ। ଚିନି ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ନିୟମାବଳୀ ଅଧୀନରେ ସରକାର ବିକ୍ରି ପାଇଁ ଚିନିର କୋଟା ଜାରି କରିବା, ଏହାର ପରିବହନ, ଆମଦାନୀ-ରପ୍ତାନି ଏବଂ ସର୍ବନିମ୍ନ ବିକ୍ରି ମୂଲ୍ୟ (minimum selling price) ସହ ଜଡ଼ିତ ନିଷ୍ପତ୍ତି ମଧ୍ୟ ନେଇପାରିବେ। ଆବଶ୍ୟକ ପଡ଼ିଲେ ଷ୍ଟକ୍ ଯାଞ୍ଚ କରିବା ଏବଂ ଚିନି କଳ କିମ୍ବା ଗୋଦାମଗୁଡ଼ିକୁ ତଲାସି ନେବାର ଅଧିକାର ମଧ୍ୟ ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ଦିଆଯାଇଛି।
ସରକାର କିମ୍ବା କୃଷକଙ୍କର କେତେ ଭୂମିକା ରହିଛି?
ଚିନିର ଦର ସ୍ଥିର କରିବାରେ ସରକାରଙ୍କର ବଡ଼ ଭୂମିକା ଥାଏ, ଯେଉଁଠାରେ କୃଷକଙ୍କ ଭୂମିକା କେବଳ ଆଖୁର ମୂଲ୍ୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସୀମିତ ଥାଏ। କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ଆଖୁ ପାଇଁ FRP (Fair and Remunerative Price) ସ୍ଥିର କରନ୍ତି। ଚିନି କଳଗୁଡ଼ିକ କୃଷକଙ୍କଠାରୁ ସର୍ବନିମ୍ନ କେଉଁ ମୂଲ୍ୟରେ ଆଖୁ କିଣିବେ, ସେହି ମୂଲ୍ୟ CACP ର ସୁପାରିଶ ଏବଂ ରାଜ୍ୟ ସରକାରଙ୍କ ସହ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପକ୍ଷମାନଙ୍କ ସହ ଆଲୋଚନା ଆଧାରରେ ସ୍ଥିର ହୋଇଥାଏ। ସେହିପରି କେତେକ ରାଜ୍ୟ ନିଜର SAP (State Advised Price) ମଧ୍ୟ ସ୍ଥିର କରନ୍ତି, ଯାହା FRP ଠାରୁ ଅଧିକ ହୋଇପାରେ। ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, ବଜାରରେ ଚିନି ଦର ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ପାଇଁ ସରକାର ଉତ୍ପାଦନ, ବିକ୍ରି, ଷ୍ଟକ୍, ଆମଦାନୀ ଏବଂ ରପ୍ତାନି ଉପରେ ନିୟମ ପ୍ରଣୟନ କରିପାରିବେ।
୨୦୨୫-୨୬ ସିଜନ୍ ପାଇଁ FRP କେତେ?
୨୦୨୫-୨୬ ଚିନି ସିଜନ୍ ପାଇଁ ଆଖୁର FRP କ୍ୱିଣ୍ଟାଲ୍ ପ୍ରତି ୩୫୫ ଟଙ୍କା ସ୍ଥିର କରାଯାଇଛି। ଏହା ୧୦.୨୫ ପ୍ରତିଶତର ବେସିକ୍ ରିକଭରୀ ହାର ସହ ଜଡ଼ିତ। ଯଦି ରିକଭରୀ ଏହାଠାରୁ ଅଧିକ ହୁଏ, ତେବେ କୃଷକଙ୍କୁ ପ୍ରତ୍ୟେକ ୦.୧ ପ୍ରତିଶତ ଅତିରିକ୍ତ ରିକଭରୀ ପାଇଁ କ୍ୱିଣ୍ଟାଲ୍ ପ୍ରତି ୩.୪୬ ଟଙ୍କାର ପ୍ରିମିୟମ୍ ମିଳିଥାଏ। ସେହିପରି ୯.୫ ପ୍ରତିଶତରୁ କମ୍ ରିକଭରୀ ହେଲେ ମଧ୍ୟ କୃଷକଙ୍କ ସ୍ୱାର୍ଥ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଟଙ୍କା ନକାଟିବାକୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନିଆଯାଇଛି। ଏପରି କୃଷକଙ୍କୁ କ୍ୱିଣ୍ଟାଲ୍ ପ୍ରତି ୩୨୯.୦୫ ଟଙ୍କା ଦର ମିଳିବ।
କେତେକ ରାଜ୍ୟରେ ଅଲଗା ମୂଲ୍ୟ
ପଞ୍ଜାବ, ହରିୟାଣା, ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶ ଏବଂ ଉତ୍ତରାଖଣ୍ଡ ନିଜର ଅଲଗା State Advised Price ଅର୍ଥାତ୍ SAP ଘୋଷଣା କରନ୍ତି। ଏହି ମୂଲ୍ୟ ସାଧାରଣତଃ କେନ୍ଦ୍ରର FRP ଠାରୁ ଅଧିକ ହୋଇଥାଏ। ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶ ଏବଂ ଉତ୍ତରାଖଣ୍ଡରେ SAP ହିସାବରେ ଆଖୁର ମୂଲ୍ୟ ପରିଶୋଧ କରିବା ଚିନି କଳଗୁଡ଼ିକର ଦାୟିତ୍ୱ। ପଞ୍ଜାବରେ ରାଜ୍ୟ ସରକାର ଏବଂ ହରିୟାଣାରେ ରାଜ୍ୟ ସରକାରଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ ସବ୍‌ସିଡି ମାଧ୍ୟମରେ FRP ଏବଂ SAP ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ପାର୍ଥକ୍ୟକୁ ପୂରଣ କରିବାର ବ୍ୟବସ୍ଥା ରହିଛି।