‘ସେକେଣ୍ଡ କ୍ଲାସ୍ ପାସେଞ୍ଜର’ (ଦ୍ୱିତୀୟ ଶ୍ରେଣୀ ଯାତ୍ରୀ) ଶବ୍ଦ ଉପରେ କଡ଼ା ଆପତ୍ତି ପ୍ରକାଶ

ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ,୧୭।୭: ଭାରତୀୟ ରେଳବାଇରେ ସୁଧାର ଏବଂ ଯାତ୍ରୀମାନଙ୍କ ସୁରକ୍ଷାକୁ ନେଇ ସୁପ୍ରିମ୍ କୋର୍ଟ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ନିଷ୍ପତ୍ତି ଶୁଣାଇଛନ୍ତି। ଜଷ୍ଟିସ୍ ସଞ୍ଜୟ କରୋଲ ଏବଂ ଜଷ୍ଟିସ୍ ଏନ୍. କୋଟିଶ୍ୱର ସିଂହଙ୍କ ଖଣ୍ଡପୀଠ ରେଳବାଇର ଦସ୍ତାବିଜରେ ବ୍ୟବହୃତ ହେଉଥିବା ‘ସେକେଣ୍ଡ କ୍ଲାସ୍ ପାସେଞ୍ଜର’ (ଦ୍ୱିତୀୟ ଶ୍ରେଣୀ ଯାତ୍ରୀ) ଶବ୍ଦ ଉପରେ କଡ଼ା ଆପତ୍ତି ପ୍ରକାଶ କରିଛନ୍ତି। ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି ଯେ, ଭାରତର ଇତିହାସରେ ବର୍ଗ ବିଭାଜନର ପୃଷ୍ଠଭୂମିକୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖି କୌଣସି ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ଏହିପରି ସମ୍ବୋଧନ କରିବା ସମ୍ବିଧାନର ମୂଳ ଭାବନା ବିରୋଧୀ। ଅଦାଲତ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇଛନ୍ତି ଯେ ଯାତ୍ରୀଙ୍କ ଶ୍ରେଣୀ (Class) ସେ କରିଥିବା ଖର୍ଚ୍ଚରୁ ନୁହେଁ, ବରଂ ସେ ସଫର କରୁଥିବା କୋଚ୍‌ରୁ ସ୍ଥିର ହେବା ଉଚିତ। ତେଣୁ ଭବିଷ୍ୟତରେ ଶ୍ରେଣୀର ଉଲ୍ଲେଖ ଯାତ୍ରୀଙ୍କ ବଦଳରେ କେବଳ କୋଚ୍ କିମ୍ବା ଡବାର ସନ୍ଦର୍ଭରେ କରାଯିବା ଉଚିତ।

ଜଷ୍ଟିସ୍ କରୋଲଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଲେଖାଯାଇଥିବା ରାୟରେ ସୁପ୍ରିମ୍ କୋର୍ଟ ରେଳ ସୁରକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥା ଏବଂ ଯାତ୍ରୀମାନଙ୍କ ସୁବିଧା ସହ ଜଡ଼ିତ ମୁଦ୍ଦା ଉପରେ ଟିପ୍ପଣୀ ଦେଇ କହିଛନ୍ତି “ରେଳବାଇ ମାନୁଆଲର ଅନେକ ପ୍ରାବଧାନକୁ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଭାବେ ଲାଗୁ କରିବା ପାଇଁ ଅଧିକ କର୍ମଚାରୀଙ୍କ ଆବଶ୍ୟକତା ରହିଛି।” ଖଣ୍ଡପୀଠ କହିଛନ୍ତି ଯେ ରେଳ ଷ୍ଟେସନ ଏବଂ ଟ୍ରେନଗୁଡ଼ିକରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା କର୍ମଚାରୀଙ୍କ ସଂଖ୍ୟାରେ ଯଥେଷ୍ଟ ବୃଦ୍ଧି କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ।

ଦେଶରେ ଆଧୁନିକୀକରଣର ଏହି ଯୁଗରେ ରେଳବାଇରେ ଯୁବକମାନଙ୍କୁ ନିଯୁକ୍ତି ଦେବା ଦ୍ୱାରା କେବଳ ସେମାନଙ୍କୁ ସ୍ଥାୟୀ ଜୀବିକା ମିଳିବ ନାହିଁ, ବରଂ ଏହା ଦ୍ୱାରା ଯାତ୍ରୀମାନଙ୍କ ଜୀବନ ବଞ୍ଚାଇବାରେ ମଧ୍ୟ ସାହାଯ୍ୟ ମିଳିବ। ଅଦାଲତ ପୁନର୍ବାର ଦୋହରାଇଛନ୍ତି ଯେ କୌଣସି ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ “ସେକେଣ୍ଡ କ୍ଲାସ୍ ଯାତ୍ରୀ” କହିବା ସମ୍ବିଧାନର ଭାବନା ବିରୋଧୀ, ତେଣୁ ଏହି ଶ୍ରେଣୀର ସମ୍ବୋଧନ ଯାତ୍ରୀଙ୍କ ବଦଳରେ କୋଚ୍ ବା ଡବା ପାଇଁ କରାଯିବା ଶ୍ରେୟସ୍କର।

ଏହା ସହିତ, ଟ୍ରେନରୁ ଖସିପଡ଼ି ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିବା ଜଣେ ଯାତ୍ରୀଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱାସନା ଦେଇ ସୁପ୍ରିମ୍ କୋର୍ଟ ‘ରେଳବାଇ କ୍ଲେମ୍ ଟ୍ରିବ୍ୟୁନାଲ’ ଏବଂ ‘ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶ ହାଇକୋର୍ଟ’ଙ୍କ ନିଷ୍ପତ୍ତିକୁ ରଦ୍ଦ କରିଛନ୍ତି। ଅଦାଲତ କହିଛନ୍ତି ଯେ କେବଳ ମୃତକଙ୍କ ପାଖରୁ ଯାତ୍ରା ଟିକେଟ୍ ନମିଳିବା ଆଧାରରେ ତାଙ୍କୁ ‘ବିନା ଟିକେଟ୍ ଯାତ୍ରୀ’ (Non-ticketed passenger) ବୋଲି ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ।

ସୁପ୍ରିମ୍ କୋର୍ଟ କହିଛନ୍ତି ଯେ ମୃତକଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ନିଜ ଶପଥପତ୍ର (Affidavit) ରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ଜଣାଇଥିଲେ ଯେ ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ପାଖରେ ବୈଧ ଟିକେଟ୍ ଥିଲା, କିନ୍ତୁ ଦୁର୍ଘଟଣା ସମୟରେ ତାଙ୍କ ବ୍ୟାଗ୍‌ଟି ହଜିଯାଇଥିଲା, ଯେଉଁଥିରେ ଟିକେଟ୍ ରହିଥିଲା। ମୃତକ ଟ୍ରେନରେ ଯାତ୍ରା କରୁଥିଲେ ଏବଂ ରେଳବାଇର ଅପ୍ରୀତିକର ଘଟଣା (Untoward incident) ଯୋଗୁଁ ତାଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଛି; ଏହି କଥାରେ କୌଣସି ବିବାଦ ନାହିଁ।ସୁପ୍ରିମ୍ କୋର୍ଟ ମୃତକଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ସୁଧ ସହିତ ୮ ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କାର କ୍ଷତିପୂରଣ ଦେବାକୁ ରେଳବାଇକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇଛନ୍ତି।